De molensite en de kapel langs de huidige Nerenweg

In het begin van de twintigste eeuw waren er op het grondgebied van Kalken drie houten en één stenen windmolen in werking. De romp van de eind-negentiende-eeuwse stenen windmolen staat nu nog in de onmiddellijke omgeving van het kruispunt van de Kruisenstraat en de Dendermondsesteenweg. Aan het eind van jaren 1940 verdween de vroeg-negentiende-eeuwse houten windmolen die in de Zomerstraat stond en tijdens de jaren 1930 verdween de achttiende-eeuwse houten molen langs de Vaartstraat. De andere houten windmolen, de oudste, stond als enig bouwwerk op het driehoekig stuk grond omgeven door de Nerenweg, de Kleine Molenstraat en de Kwernstraat. Het was de zogenaamde “heerlijke” korenwindmolen. Tijdens de feodale periode van het Ancien Regime, de periode vóór de Franse Revolutie en de inval van de Fransen in onze gebieden de periode 1794-1795, behoorde de parochie Kalken toe aan één eigenaar, de lokale heer. We spreken dan ook van de heerlijkheid Kalken en van de Nieuwe Gaver. Die lokale heer bezat het recht van de wind, wat wil zeggen dat zonder zijn toestemming niemand de kracht van de wind mocht aanwenden om de een of andere activiteit uit te voeren. Die lokale heer was dan ook de eigenaar van de enige korenwindmolen in die heerlijkheid. Die molen kon gepacht worden door een lokale molenaar en alle boeren uit de heerlijkheid Kalken waren verplicht hun granen op die molen te laten malen.

De bouw en de uitbating van een tweede korenwindmolen in zijn heerlijkheid zou niet toegestaan worden. Vandaar dat de houten windmolen langs de Vaartstraat in eerste instantie een olieslagmolen was, een molen waar de vlaszaden geplet werden tot lijnolie. Pas na de Franse Revolutie werd die molen omgebouwd tot korenwindmolen en in diezelfde periode werd in de Zomerstraat de reeds vermelde derde korenwindmolen gebouwd.

De zogenaamde ‘heerlijke korenwindmolen’ op dit driehoekig stuk grond werd afgebroken omstreeks 1920 en de vrijgekomen ruimte werd geleidelijk aan ingepalmd door woonhuizen. Rechtover deze windmolen, langs de noordkant van de Nerenweg, stond tot omstreeks 1970 een kapel, toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes, ook wel eens de Onze-Lieve-Vrouw-ter-molenkapel genoemd.

Kaart

Volgende stop: finish